گروه خراسان‏شناسی-دایره المعارف آستان قدس رضوی

هدف و سال تاسیس:
این گروه قبل از پیوستن به بنیاد پژوهشهای اسلامی (در 1380) به عنوان مرکز خراسان شناسی با هدف انجام پژوهشهای بنیادی و علمی و به منظور شناسایی میراث فرهنگی تاریخی، ادبی و هنری خراسان بزرگ، به پیشنهاد جمعی از دانشوران خراسان و با فرمان مقام معظم رهبری، در سال 1375 در شهر مشهد تشکیل شد. این مرکز پژوهشی با جلب همکاری های تحقیقاتی و فرهنگی دانشمندان خراسان‏شناس در داخل و خارج کشور به انجام تحقیقات و اجرای پروژه‏های علمی مبادرت ورزیده و یافته‏های علمی و پژوهشی گروههای دهگانه خود را در قالب کتاب، نشریه و گزارش طرحهای پژوهشی ارائه ‏کرد، به طوری که تا کنون موفق به چاپ چند عنوان کتاب، چندین شماره فصلنامه خراسان پژوهی و چندین شماره خبرنامه منتشر کرده و چندین کتاب در دست انتشار و چندین طرح پژوهشی در دست اجرا دارد. ضمن آنکه با برگزاری همایش‏های علمی و پژوهشی و تأسیس مراکز شهرشناسی در شهرهای خراسان. با دانشوران و پژوهشگران ارتباط مستمر داشته و ماحصل یافته‏ها و نتایج تحقیقات علمی خود را در معرض استفاده دانشوران، دانشجویان و دیگر دانش‏پژوهان قرار داده است. ‏ دایره المعارف آستان قدس رضوی در سال 1375 هـ. ش. هسته اولیه این گروه با تأسیس « مرکز خراسان شناسی» در آستان قدس رضوی شکل گرفت. در آن مرکز، گروه امام رضا علیه السلام و آستان قدس با اهداف زیر تشکیل شد: الف) مستند سازی اساس اعتقادات دوستداران حضرت امام رضا(ع) ب) پاسخ گویی به نیازهای اطلاعاتی و علمی راجع به زندگی آن حضرت و آستان قدس رضوی ج) اقدامات علمی و مؤثر در شیوه شناختن و شناساندن درست جلوه های مختلف فرهنگ اسلامی در پیوند با تشیع و آستان قدس رضوی. بر این اساس طرح «دایره المعارف آستان قدس رضوی» به صورت برنامه ای مصوب در زمره کارهای جاری گروه قرار گرفت و از سال 1376 کار مدخل گزینی از منابع برای این دایره المعارف آغاز شد. این گروه در حال حاضر زیر مجموعه گروه خراسان شناسی بنیاد می باشد. و طرح جاری و در حال پیگیری گروه خراسان شناسی استمی شود

کارهای انجام شده:
الف- کتاب:
1- از جیحون تا وخش
2- نامه هایی از قهستان
3- اختیارات شاهنامه
4- ز دفتر نبشته گه باستان
5- شعر غم
6- میخ اول بر تابوت استعمار
7- دُر نجف
8- از علی آموز اخلاص عمل
9- علی آیینه جمال و جلال
10- یادمان آقا نجفی قوچانی
11- جغرافیای شهرستان قاینات
12- دیوان کاتبی نیشابوری
13- سمرقندیان چه می گویند
15- تاریخ و فرهنگ مردم خجند
16- افغانستان و ایران
ب-نشریه:
1- فصل نامه خراسان پژوهی (6 شماره)
2- خبرنامه خراسان پژوهی(17 شماره)
ج-طرحها:
1- بررسی نقش و عملکرد درمانگاههای خیریه شهر مشهد
2- بررسی نیازهای فرهنگی زائران حرم مطهر حضرت رضا(ع)
3- بررسی و مطالعه کتیبه های تاریخی سنگ قبرهای دشت توس
4- تذکزه شاعران مشهد
5- اطلس تاریخی حرم مطهر رضوی
6- باورشناسی زیارتگاه های خراسان
7- تهیه شناسنامه کتابخانه های خراسان

دائره المعارف آستان قدس رضوی
الف) کارهای تبویب و تدوین شده:
-تدوین و تکثیر مدخل نامه شماره 1 (الف تا لام) مصوب شورای علمی دایره المعارف این مدخل نامه به عنوان نخستین محصول این شورا به همراه معرف برای هر مدخل در دسترس قرار گرفته است.
-تدوین و تکثیر مدخل نامه شماره 2 (م تا ی) در بردارنده مدخلهای پیشنهادی برای دایره المعارف آستان قدس.
-تدوین و تکثیر مدخل نامه شماره 3 (الف تا لام) شامل مدخلهای تازه شناسایی شده
-تدوین و تکثیر «شیوه نامه دایره المعارف» و ارائه صورت مقدماتی آن در کارگاههای دانشنامه نگاری به منظور ارزشیابی کار.
-چاپ و نشر خبرنامه شماره 12 ویژه مسائل و مباحث مرتبط با دایره المعارف آستان قدس رضوی.
-انتشار مقدماتی «بیست مقاله نمونه» از میان مدخل های مختلف دایره المعارف به منظور ارزشیابی کارشناسان.

ب) کارهای دیگر دایره المعارف:
- گزینش بیش از چهار هزار مدخل از منابع و متون تاریخی مرتبط با آستان قدس رضوی
- تهیه پرونده علمی برای بیش از چهارصد مدخل دایره المعارف. از این میان تشکیل پرونده برای بیش از یکصد سازمان آستان قدس با مکاتبه و دریافت اساسنامه ودیگر اطلاعات مورد نیاز از آنها و نهادهای ذیربط به پایان رسیده است.
- تشکیل کارگاههای دانشنامه نگاری به منظور تربیت نیروی انسانی کارآمد برای نگارش مقالات دایره المعارفی
- تشکیل نشست های تخصصی برای ارزشیابی مقالات با حضور اعضای شورای علمی دایره المعارف و مشاوران دیگر.
- تشکیل هیأت ویراستاری دایره المعارف برای بیست مقاله در چهار محور شامل: ویرایش ادبی، ویرایش بافتاری، ویرایش زبانی و ویرایش جامع.
- رایزنی وتشکیل نشستهای تخصصی در حوزه مسایل مرتبط با دانشنامه نگاری با مشاور علمی دایره المعارف آقای عبدالحسین آذرنگ.
- تصویب آیین نامه ها و ضوابط مدخل گزینی، نگارش و ویرایش دایره المعارف در شورای پژوهشی و هیأت مدیره مرکز خراسان شناسی.

کارهای در دست انجام:
بازنویسی و چاپ 20 وقفنامه برگزیده خراسان
دائره المعارف آستان قدس رضوی
از مهرماه 1380 با پیوستن گروه دایره المعارف آستان قدس رضوی به جمع گروههای پژوهشی بنیاد پژوهشهای اسلامی، کارهای زیر در دست اجرا و اقدام قرار گرفته است:
-تشکیل مجدد شورای علمی دایره المعارف با حضور اعضای جدید از سوی مدیر گروه دایره المعارف
-تجدید نظر و بازنگاری آیین نامه مالی دایره المعارف به منظور طرح در نشست هیأت مدیره بنیاد پژوهشهای اسلامی برای شروع به کار مجدد نگارش و ویرایش مقالات.
-ارزشیابی علمی مقالات ارائه شده از سوی نویسندگان به منظور پاسخ گویی به آنان و پرداخت حق الزحمه ها.
-منبع یابی و سرشارکردن مدخل های دایره المعارف از آثار نو یافته در زمینه مباحث مرتبط با حضرت رضا(ع) و آستان قدس رضوی.
-بررسی و گزینش مقالات مندرج در نشریات تخصصی مرتبط با مدخلهای دایره المعارف آستان قدس رضوی از میان مقالات تخصصی موجود در آرشیو کتابخانه مرکز خراسان شناسی مستقر در کتابخانه مرجع بنیاد پژوهشهای اسلامی به منظور افزودن بر منابع مرتبط با هر مدخل.